Single malt powszechnie uważana jest za jedną z najlepszych w świecie whisky. Przysmak koneserów szybko zyskał miano symbolu Szkocji, odkładając w cień whisky blended. Spośród dwóch rodzajów to ten pierwszy uważany jest za produkt z wyższej półki, co poniekąd widać w cenach. Czy tak jest faktycznie? Przyjrzymy się temu tematowi bliżej w niniejszym artykule.
Co odróżnia single malty?
Zacznijmy od podstaw, a więc ustalenia: czym tak właściwie są single malty i co je wyróżnia? Tutaj wszystko zamyka się w procesie produkcji. Jak sama nazwa wskazuje, whisky single malt wytwarzana jest wyłącznie z jednego gatunku słodu - jęczmiennego. Jest to jedyne ziarno, które dopuszczone jest prawnie do produkcji whisky tego rodzaju. Trudność uprawy przekłada się na cenę trunku.
Kolejnym elementem wyróżniającym jest zbiornik, w jakim destyluje whisky. W przypadku single malt mówimy o alembikach, które są mniej wydajne, ale wydobywają bardziej złożone smaki. Proces produkcji jest więc znacznie dłuższy, przez co malty są trudniej dostępne niż blended. W efekcie uzyskiwany jest niepowtarzalny smak whisky, znacznie bardziej charakterystyczny i złożony niż przy blended.
Jak produkowana jest single malt whisky?
Jeśli przyjrzeć się bliżej procesowi produkcji single matów, dostrzeżemy niuanse stojące za wyjątkowością szkockiego trunku. Przede wszystkim wytwarzanie tego trunku jest długie, wymaga umiejętności, cierpliwości i skrupulatności. W pierwszej kolejności przygotowuje się jęczmień, który po przejściu selekcji zostaje poddany słodowaniu. Proces ma na celu uwolnienie skrobii, która finalnie zostaje przekształcona w cukier.
Następnie słodowany jęczmień mielony jest na drobny proszek zwany grysem, który miesza się z gorącą wodą celem wytworzenia słodkiej cieczy - brzeczki (proces odbywa się w specjalnych kadziach). Brzeczka jest następnie fermentowana przy użyciu drożdży, które przekształcają cukier w alkohol. Odsączony produkt zamykany jest w miedzianych alembikach, gdzie następuje kluczowa faza - destylacja. Ciecz zostaje podgrzana, alkohol odparowuje, schładza się i skrapla. W ten sposób uzyskiwany jest bardzo mocny destylat, który zostaje później rozcieńczony do ok. 60%. Po zakończeniu procesu trunek zamykany jest w dębowych beczkach na czas leżakowania, który trwa nie krócej niż 3 lata. To wtedy absorbuje smak i kolor z dębowej beczki, otrzymując wyrazisty smak i kolor.
Jakie są rodzaje whisky single malt?
Whisky słodowa single malt różni się w smaku nie tylko w zależności od procesu fermentacji i leżakowania, ale także regionu, w jakim jest produkowana. W przypadku Szkocji mamy cztery główne obszary: Lowland, Highland, Islay i Campbeltown. Dodatkowo z Highland wywodzi się piąty region - Speyside, a także szósty (choć nie zatwierdzony prawnie) - Islands.
Highland
Z największego regionu - Highland - do popularnych destylarni należą Macallan, Glenglassaugh, Glenmorangie i Glenfarclas (który, choć należy do Speyside, wciąż stosuje na etykiecie nazwę Highland). Z uwagi na ogromny obszar i zróżnicowane ukształtowanie terenu mamy szeroki wachlarz smaków - od owocowych i słodowych po korzenne i ziołowe.
Speyside
Obszarcharakteryzujący się największą ilością destylarni (ponad 50% w skali całego kraju). Popularne whisky single malt pochodzące z tego regionu SPeyside to Macallan, Glenfiddich, Aberlour. Produkowane tam trunki odznaczają się słodkimi aromatami, kwiecisto-korzennymi, owocową słodyczą, z mniejszą ilością akcentów dymnych i torfowych.
Campbeltown
Jeden z najmniejszych regionów, położony w południowo-zachodniej Szkocji. Pochodzące z tego regionu single malt whisky wyróżniają się korzennymi aromatami, z wyczuwanymi akcentami soli morskiej czy dymu. Ciekawym przykładem pochodzącego z Campbeltown trunku jest Glen Scotia 11Y Sherry Double Cask
Lowland
Położony na południu, nizinny obszar, który zapewnia dojrzewającym trunkom lekkość i łagodność. Często też spotykane w pochodzących z regionu Lowland whisky single malt są nuty kwiatowe, słód i słodycz. Wśród znanych destylarni znajduje się Gleknichie z doskonałą Distillers Edition 2022.
Islay
Pochodzące z tego regionu whisky mają wyraźne akcenty morskie i torfowe. Trunki wyspy Islay są bardzo intensywne w smaku, a doskonałymi przedstawicielami są destylarnie Ardbeg, Talisker, Bowmore czy Lagavulin.
Islands
Region Szkocji, który formalnie należy do Highlands. Morski klimat przekłada się również na aromaty, choć znacznie łagodniejsze niż w przypadku Islay. Whisky single malt z tego regionu są zaskakująco owocowe i słodkie. Przykładem są Arran 1996 17 YO Cask #373 Cooper's Choice oraz Malts Of Scotland Dufftown 30y.
Whisky Single Malt – jak pić?
Single malt whisky wyróżniają się na tle mieszanych blended charakterystycznym, niepowtarzalnym smakiem. Dlatego też do tak szlachetnego trunku należy podchodzić z godną konesera postawą. Do degustacji warto przygotować odpowiedni kieliszek ("Glencairn" lub szklanka o tulipanowym kształcie). Przed wlaniem whisky warto dodać parę kropel mineralnej wody, by wydobyć jak najwięcej akcentów smakowych.
Kiedy trunek znajdzie się w kieliszku polecamy przyjrzeć się barwie, która oddaje proces powstawania. Przed degustacją wąchamy whisky, starając się wyczuć jak najwięcej nut zapachowych. Po tym można zrobić mały łyk, rozlewając trunek po całym języku. Cały proces przeprowadza się powoli, by wydobyć wszystkie akcenty smakowe. Cały proces można powtórzyć, by odkryć kolejne niuanse, jakie skrywa whisky słodowa single malt.
Single malty - cena
Jak już zostało to wspomniane wcześniej, single malt whisky nie należy do tanich trunków. Wszystko za sprawą wykorzystania do produkcji słodu jęczmiennego, który jest drogi w uprawie. Kolejny element to skomplikowany i dłuższy proces wytwarzania. Stosowane miedziane alembiki, choć pozwalają wydobyć większą głębię smaku, wprowadzają duże opóźnienia czasowe. W efekcie koszty produkcji, mniejszy wolumen butelek oraz prestiż sprawiają, że sięgając po whisky single malt trzeba także sięgnąć głębiej do kieszeni. Z całą stanowczością możemy powiedzieć, że warto - szczególnie, jeśli jesteś koneserem szkockiej.
